Fala 13 centymetrów – UKF (2300 – 2450 MHz) (UHF)
Aktualizacja: (02.08.2025 r.)
Bandplan 13 cm IARU Region 1 (18.03.2020 r.)
Pasmo 13 cm (2300-2450 MHz) zgodnie z Bandplanem IARU Region 1 z 18 marca 2020 roku są udostępnione radioamatorom na zasadzie wtórnej, z istotnym współdzieleniem – szczególnie powyżej 2400 MHz – z urządzeniami ISM (Industrial, Scientific and Medical), takimi jak Wi-Fi, Bluetooth czy mikrofalówki. W ramach sieci HamNet (AMPRNet) możliwe jest wykorzystanie wybranych częstotliwości do budowy łączy radiowych w standardzie 802.11n, używając profesjonalnego sprzętu operatorskiego (np. Mikrotik, Ubiquiti) w trybie punkt-punkt lub punkt-wielopunkt (PtP / PtMtP).
Proponujemy stosowanie częstotliwości 2357 MHz i 2397 MHz, mieszczących się poniżej pasma ISM, z szerokościami kanałów 5, 10 oraz maksymalnie 20 MHz. Częstotliwości te leżą w segmencie Digital Communications i są mniej narażone na zakłócenia pochodzące od domowych sieci Wi-Fi. Dla systemów 1×1 (pojedynczy łańcuch) osiągalne transfery to około 18-19 Mbps przy 5 MHz, 38 Mbps przy 10 MHz oraz 75 Mbps przy 20 MHz. W konfiguracji 2×2 MIMO można liczyć na dwukrotnie wyższe prędkości, czyli około 36-38 Mbps (5 MHz), 76 Mbps (10 MHz) i nawet 150 Mbps (20 MHz).
W paśmie ISM, w zakresie 2412–2447 MHz (kanały Wi-Fi 1-8), szerokości kanałów mogą wynosić od 5 do 40 MHz, choć maksymalna szerokość efektywna maleje na wyższych kanałach (np. kanał 8 – max 5 MHz, kanał 7 – max 10 MHz, kanał 6 – max 25 MHz). Dla systemu 1×1 przy 40 MHz transfery sięgają około 150 Mbps, a przy 2×2 MIMO nawet 300 Mbps. Pasmo to jest jednak współdzielone z licznymi urządzeniami konsumenckimi i może cechować się większą niestabilnością sygnału, zwłaszcza w środowisku miejskim.
Zalecamy stosowanie węższych kanałów (5 lub 10 MHz) na obszarach o dużym zaszumieniu lub przy dłuższych łączach, co pozwala na poprawę stabilności transmisji dzięki wyższemu poziomowi sygnału efektywnego (wzrost o około 3 dB przy zmniejszeniu szerokości z 20 MHz do 10 MHz). Natomiast w kluczowych węzłach sieci, gdzie wymagana jest większa przepustowość, wskazane jest użycie szerszych kanałów (20-40 MHz) i konfiguracji 2×2 MIMO.
Proponowane częstotliwości dla projektu cyfrowej sieci radioamatorskiej HamNet:
- 2357 MHz (szerokość kanału: 5 MHz,10 MHz maksymalnie 20 MHz)
- 2397 MHz (szerokość kanału: 5 MHz,10 MHz maksymalnie 20 MHz)
Proponowane częstotliwości dla projektu cyfrowej sieci radioamatorskiej HamNet + ISM WiFi:
- WiFi kanał 1 – 2412 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 40 MHz)
- WiFi kanał 2 – 2417 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 40 MHz)
- WiFi kanał 3 – 2422 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 30 MHz)
- WiFi kanał 4 – 2427 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 30 MHz)
- WiFi kanał 5 – 2432 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 30 MHz)
- WiFi kanał 6 – 2437 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, 10 MHz, 20 MHz maksymalnie 25 MHz)
- WiFi kanał 7 – 2442 MHz (szerokość kanału: 5 MHz, maksymalnie 10 MHz)
- WiFi kanał 8 – 2447 MHz (szerokość kanału: maksymalnie 5 MHz)
Opis:
RadioTeam Polska, w oparciu o analizę Bandplanu IARU Region 1 (z dnia 18 marca 2020 r.) oraz praktyczne możliwości systemów 802.11n, przyjmuje powyższe zestawienie częstotliwości, szerokości kanałów i orientacyjnych przepustowości jako roboczy standard w swoich działaniach związanych z rozwojem cyfrowej sieci radioamatorskiej HamNet w paśmie 13 cm.
W praktyce oznacza to wykorzystywanie częstotliwości 2357 MHz i 2397 MHz, których częstotliwości środkowe mieszczą się w segmencie Digital Communications zgodnie z Bandplanem IARU Region 1. Dla szerokości kanałów do 5 MHz pasmo transmisji mieści się w całości w obrębie tego segmentu. Jednak przy zastosowaniu szerszych kanałów – 10 MHz lub 20 MHz – może dochodzić do częściowego zachodzenia na sąsiednie segmenty pasma, takie jak ATV (Amateur TV), RPT (przemienniki) czy SAT (łączność satelitarna). Zjawisko to jest przez nas świadomie uwzględnione. Z uwagi na bardzo ograniczone praktyczne wykorzystanie tych sąsiednich segmentów w Polsce – zwłaszcza w paśmie 2,3 GHz – nie stanowi to obecnie istotnego ograniczenia. Niemniej informujemy o takiej możliwości i zastrzegamy, że w razie pojawienia się aktywności w tych obszarach, podejmiemy odpowiednie działania korygujące.
Równolegle, tam gdzie jest to technicznie i formalnie możliwe, wykorzystujemy również częstotliwości 2412–2447 MHz (Wi-Fi kanały 1-8) w paśmie ISM, z szerokościami kanałów od 5 do maksymalnie 40 MHz. Warto podkreślić, że zakres ten leży bezpośrednio w segmencie SAT według Bandplanu IARU R1. W naszej ocenie, przy obecnym stanie wykorzystania tego zakresu w Polsce, nie koliduje to z aktywnością satelitarną. Mimo to deklarujemy, że w przypadku stwierdzenia uzasadnionych zakłóceń lub kolizji z pracą stacji satelitarnych – w szczególności uplinków do satelity QO-100 – niezwłocznie zaprzestaniemy testów lub emisji w danym zakresie częstotliwości, dostosowując parametry pracy do aktualnej sytuacji w eterze. Priorytetem dla nas pozostaje działanie w duchu odpowiedzialnego współdzielenia pasma oraz przestrzegania zasad współpracy w ramach społeczności radioamatorskiej.
Zaletą stosowania kanałów o szerokości 20 MHz i 40 MHz w paśmie ISM jest ich pełna kompatybilność z urządzeniami konsumenckimi, takimi jak smartfony, laptopy czy domowe routery Wi-Fi. Umożliwia to łatwe tworzenie otwartych punktów dostępowych w ramach sieci HamNet, dostępnych dla użytkowników bez konieczności stosowania specjalistycznego sprzętu. Jest to szczególnie przydatne w działaniach edukacyjnych, terenowych oraz w sytuacjach awaryjnych i kryzysowych.
Zachęcamy środowisko radioamatorskie do rozważenia przyjęcia podobnego schematu w swoich projektach. Uważamy, że ujednolicone i świadome podejście do planowania widma sprzyja interoperacyjności, racjonalnemu wykorzystaniu zasobów radiowych oraz dalszemu rozwojowi krajowej infrastruktury HamNet, zgodnie z międzynarodowymi zaleceniami IARU i duchem współpracy technicznej.